ARALIK SAYISI BAYİDE!

ABONE OL


ABONE OL

Bir Garip Kur Kültürü

Amelia Stymacks

Tim Laman, National Geographic Creative

7.8.2018

 

Bir Garip Kur Kültürü

Erkek kızılbaşlı manakin, bir dişi için imzası hâline gelmiş “ay yürüyüşü” dansını gerçekleştiriyor.

İster şık dans hareketleriyle olsun, ister güzel tüylerle, dişileri etkilemeye çalışan erkek kuşlar büyük çaba sarf ediyor.

Kuşlar, tüm hayvanlar arasında en incelikli kur yapma ritüellerinin bazılarına sahip.

Bu durum nedensiz değil: Çoğu türde, erkeklerin dişileri etkilemek için sıkı çalışması gerekiyor –ister muhteşem dans hareketleriyle olsun, ister nefes kesici tüylerle.

“Kur yapma ritüelinin karmaşıklığıyla erkek kuşlarda detaylı karakteristik özelliklere yol açan aşırı cinsel seçici baskı bağlantılı,” diyor National Audubon Society’de topluluk korumacılığı yöneticisi John Rowden.

Dişi tercihini yaptıktan sonra da, kendisini çeken karakteristik özelliklerin bir sonraki kuşağa aktarılmasını garantilemiş oluyor.

Belirli ritüeller kalıtsal olsa da mükemmelliğin formülü pratik yapmak. “Bazı durumlarda kur hamleleri, daha önce nasıl yapıldığını görmeden veya öğretilmeden gerçekleştirilebiliyor,” diyor Rowden. “Temel bilgileri var ama dişilerle etkileşime geçerek, onlardan alınan geribildirime bağlı olarak kendilerini geliştiriyorlar.”

Kuşların dünyasındaki bu baştan çıkarma teşebbüsleri hiç kuşku yok ki sizin de dikkatinizi çekecek.

Kızılbaşlı Manakin

50’yi aşkın manakin türü var ve bunların her biri ayrıntılı kur yapma ritüelleri ile biliniyor. Ama özellikle Orta ve Güney Amerika’da yaşayan kızılbaşlı manakin bazı etkileyici figürler sergiliyor.

Çiftleşme mevsiminde erkekler, ayaklarının kabiliyetin göstermek için küçük gruplar oluşturuyor. Her kuş tünemek için, ideal görünürlüğü sağlayacak ve mevsim boyunca sahne görevi görecek yapraksız bir nokta seçiyor. Kuşun dansı biz insanlara komik bile gelebilir; hatta Michael Jackson’ın ünlü “ay yürüyüşü” dansını andıran bir hareket bile yapılıyor. Bu küçük kuşlar işin içine kendi ses efektlerini de katıyor: Kanatlarını şaklatıyor, çırpıyor ve cızırtıyı andıran bir ses çıkartıyorlar. Bu gürültünün dişileri etkilemek için mi, yoksa yırtıcıları uzak tutmak için mi olduğu ise tartışma konusu.

İnce Gagalı Batağan

Batağanlar yaygın olarak coşkulu kur yapma gösterileri ile biliniyor. 2017’de, ak alınlı batağanın dansını gösteren bir video internette oldukça popüler oldu –kuşun kafasını aşağı yukarı sallayarak yaptığı hareketi bir heavy metal konserine koysanız garip kaçmazdı. Ama bir ince gagalı batağanın bir dişiyi kendisine çekmekte başarılı olması mucize olarak nitelendirilmeye yaklaşıyor. Hem erkek, hem de dişinin su üstünde “yürümesi” gerekiyor.

Bunu nasıl yapıyorlar? Batağanlar su üstünde yürüyen en büyük omurgalılar ve birkaç yıl öncesine kadar kimse bu konuyu araştırmamıştı. Ayaklarıyla suyu, saniyede 14-20 adımı bulan (insanlar saniyede en fazla ancak beş adım atabiliyor) bir hızla, çılgınca tokatlayan batağan, kendisini suyun üstüne taşımaya yeterli gücü üretiyor. Batağanlar daha sonra iki veya daha kalabalık gruplar hâlinde beraber koşuyor ve 20 metre kadar bir mesafeyi saniyeler içinde aşıyor.

Çardakkuşu

Çardakkuşları normalde kuşların en gösterişlilerinden değil; etkileyici tüyleri veya renkleri yok. Onun yerine erkek, tümüyle dişinin beğenisine uygun bir yapı inşa ediyor.

“Yuvayı erkeklerin kurduğu türler var tabii ki... Ama bu kuşların yaptığı çardak, erkeğin hünerlerini göstermesi için bir araç,” diyor Rowden.

İnşa edildikten sonra erkek, kabuklar ve yapraklardan ölü böceklere kadar uzanan her türlü malzemeyi kullanarak çardağını süslüyor. Bazı kuşlar belli renklere çekildiği için erkeklerin yuvalarını meyvelerle boyadığı dahi görülüyor.

Rekabette centilmenlik hak getire. Erkekler sıklıkla kavga ediyor, birbirlerinin çardaklarına zarar veriyor ve süslerini çalıyorlar. Her şey erkeğin istediği gibi düzenlendikten sonra, erkek şakımaya başlıyor -eğer bir dişi gelirse dans ediyorlar ve çiftleşiyorlar. Ama romantizmin boyutu bu kadar. İşlerini bitirdikten sonra dişi gidiyor ve erkek yeni bir eş çekmek için çabalarına tekrar başlıyor.

Tim Laman, National Geographic Creative

Yuvasının girişinde duran bir Vogelkof çardakkuşu meyveler, mantarlar ve yapraklarla süslediği evini tamamlamak getirdiği turuncu renkli bir meyveyi dekorasyonuna ekliyor.

Tammy Wolfe, Alamy

Kur yapma gösterisi gerçekleştiren iki erkek ince gagalı batağan suyun üzerinde yürüyormuş gibi duruyor.

Tim Laman, National Geographic Creative

Erkek bir Huon parotyası, balerin misali gösteri yapıyor.

Harry Eggens

Kur yapma ritüellerinin bir parçası olarak çarpıcı bir havacılık gösterisi gerçekleştiren ak başlı kartallar birbirlerine kenetlenmiş durumda.

Huon Parotyası

Bir dizi göz alıcı renkle donatılmış olan cennet kuşları, dünyanın en çarpıcı ve güzel kuşlarından –eş ararken bir avantaj olan bu özellikleri, onları avcıların da hedefi hâline getiriyor. Erkekler genellikle, kur yapma danslarında sergilenen –devasa tüyler veya göğüs kalkanları– gibi cafcaflı ögeler taşıyor.

Ama Huon parotyasının tek güvendiği şey yakışıklılığı değil. Erkek, önce bir dişinin kendisini yukarıdan izleyebileceği bir alan seçiyor ve zeminini yapraklardan temizleyerek kendisine geniş bir sahne yaratıyor. Sonra, bir reveransla dansına başlıyor.

Kafasını ileri geri sallayarak tüylerini kabartıyor. Yerden bakınca erkek paroti bir tütü giyiyormuş gibi görünüyor ama yukarıdan bakınca durum bambaşka. Dallardaki bir dişi için erkek siyah bir oval; parıldayan göğüs tabaksı daha parlak ve kafasının arkasındaki antenleri tüm görkemleriyle sahnede.

Ak Başlı Kartal

Ak başlı kartalların aşkı büyük oluyor. Olağanüstü bir havacılık gösterisi gerçekleştiren çift, yüksek rakımlara çıkıyor ve pençelerini kenetleyerek kendilerini aşağı bıraktıkları bir “ölüm spirali” gerçekleştiriyor. Kartallar yere varmadan önce –genellikle– birbirlerini bırakıyor. Kartalların birbirlerinden zamanında ayrılamadığı ve ölümcül bir düşüşle sonlanan vakalar da olmuyor değil.

Bu riskli ritüelin amacı potansiyel bir eşin fiziki olarak ne durumda olduğunu saptamak; “testi” geçtikten sonra ise çiftler ömür boyu beraber kalıyor. Birlikte bir yuva kuruyor ve her sene yeni bir çift yumurta ile ilgilenmek üzere oraya geri dönüyorlar.

Yorum Yaz

Toplam Yorum: 0

Yorum yapabilmek için giriş yapmanız gerekmektedir.


Ghost is Here

Tim Laman, National Geographic Creative

Yuvasının girişinde duran bir Vogelkof çardakkuşu meyveler, mantarlar ve yapraklarla süslediği evini tamamlamak getirdiği turuncu renkli bir meyveyi dekorasyonuna ekliyor.

Tammy Wolfe, Alamy

Kur yapma gösterisi gerçekleştiren iki erkek ince gagalı batağan suyun üzerinde yürüyormuş gibi duruyor.

Tim Laman, National Geographic Creative

Erkek bir Huon parotyası, balerin misali gösteri yapıyor.

Harry Eggens

Kur yapma ritüellerinin bir parçası olarak çarpıcı bir havacılık gösterisi gerçekleştiren ak başlı kartallar birbirlerine kenetlenmiş durumda.

GİRİŞ YAP

Kullanıcı adı ve şifrenizle giriş yapabilirsiniz.

Şifremi Unuttum Üye Olmak İstiyorum

İletişim İzni Koşullarını okudum, kabul ediyorum.
Zaten üyeyim

Lütfen kayıtlı email adresinizi giriniz.

Geri Dön

VEYA