TEMMUZ SAYISI BAYİDE!


ABONE OL

Ezidiler: Gitmeli mi, Kalmalı mı?

Rania Abouzeid

David Honl, Farhad Babaei, Cheryl Kiza Meyer, Yasin Akgül, Adam Ferguson

11.9.2014

 

Ezidiler: Gitmeli mi, Kalmalı mı?

Bir Ezidi, bu inancın en kutsal mabedi olan Şeyh Adi Türbesi'nin kapısında dua ediyor.

Ezidiler göç ederek kutsal topraklarıyla bağlarını koparmayı göze alıyor. Bazıları ise kalıp kültürlerini ve mabetlerini korumak istiyor.

Laleş, Irak— IŞİD'in Ağustos başında Irak’ın kuzeybatısındaki Ezidi kenti Sincar’a girmesiyle bölgedeki on binlerce Ezidi köylerini terk etti ve IŞİD ablukasından kurtulmak için Sincar Dağları'na kaçtı.

Ezidilerin içinde bulunduğu zor durum, ABD hükümetini harekete geçirdi. Irak ve ABD hava kuvvetleri tarafından Ezidilere havadan yiyecek ve su ulaştırıldı. Dağın etrafındaki IŞİD mevzilerine de ABD tarafından hava saldırıları düzenlendi. Dağa sığınan Ezidilerin çoğu şimdi Duhok vilayetinde ve Irak’ın Kürdistan bölgesinde bulunan geçici kamplara yerleşmiş durumda. Laleş'te kalan ailelerin sayısıysa 450 kadar.

Durumun ilk günlerdeki aciliyetinin ortadan kalkmasıyla Ezidiler yavaş yavaş gündemden düştü. Kaderleri belirsizliğini koruyan Ezidiler önemli bir yol ayrımında: Bazıları göç ederek kutsal addettikleri topraklarla olan bağlarını koparmayı düşünüyor. Bazılarıysa burada kalıp kültürlerini ve mabetlerini korumakta kararlı.

Cheryl Kiza Meyer

Bir kadın, saygıdeğer bir Ezidi şeyhinin türbesinde kumaşa düğüm atıyor. Her düğüm bir duayı simgeliyor ve türbeyi ziyaret edenler, kendinden öncekilerin düğümlerini çözerek dualarının kabul olmasına yardımcı oluyor.

Farhad Babaei

Laleş'teki bir mabede giden Ezidi kadınlar. Ezidi inancına göre bir zamanlar peygamberlerin yürüdüğü bu topraklar kutsal.

Farhad Babaei

Ezidi mabetlerinin oluklu kubbeleri Laleş ve çevresinde göze çarpıyor.

Yasin Akgül

Ezidi kadın, erkek ve çocuklar, taşıyabildikleri kadar eşya alıp güvenli Kürt bölgesine yürüyor. Bazı Ezidi köyleri IŞİD tehdidi karşısında tamamen boşaltıldı.

Yasin Akgül

Onbinlerce Ezidi, IŞİD'in bölgeye saldırmasından sonra Sincar ve çevresini terk etti. Ezidilerin geleceği halen net değil.

Yasin Akgül

Iraklı Ezidi bir aile, Roboski'de (Uludere) sınırı geçerek Türkiye'de bir okula sığınmış.

Adam Ferguson

Köklerinden koparılmış bir halk: Ağustos 2014'te Sincar'daki evlerini terk ederek kaçan fotoğraftaki Ezidiler, bir sınır kapısında geçişi bekliyor.

David Honl, Zumapress.com/Corbis

Bir Ezidi, bu inancın en kutsal mabedi olan Şeyh Adi Türbesi'nin kapısında dua ediyor.

Kutsal Topraklar Terk Edilecek mi?

Ormanlarla ve tepelerle çevrili, gözlerden uzak yeşillik bir vadide yer alan Laleş şimdilik güvende. 6700 yıllık Ezidi inancının en kutsal mabeti olan Şeyh Adi Türbesi'ndeyiz. Beyaz potur ve uzun kollu bol bir beyaz gömlek giymiş olan 37 yaşındaki siyah sakallı Pir Sait, kendisini mabedin hizmetine adamış bir “kul”. Bu kutsal yerleşimde yaşamasına izin verilen 25 kişiden biri.

“Laleş’i bırakamam, buradan başka yerde yaşayamam,” diyor Pir Sait. “İnsan, her kim olursa olsun, sadece kendi toprağında var olabilir. Terk ettiğinde ise yok olur, başka halkların içinde erir. Burada, Laleş’te biz bir halk olarak varız. Buradan ayrılırsak zayıflarız.”

Müslümanların Mekke’ye gitmesi gibi, Ezidiler'in de eğer mümkünse hayatlarında bir kez Laleş’e hac vazifesini yerine getirmeleri gerekiyor. Irak’ta yaşayanlar ise en az yılda bir kez bu görevi yerine getirmek durumunda. Ezidi nüfusu ilgili tahminler, 700 bin–bir milyondan birkaç yüz bine kadar değişiyor. Almanya’da büyük bir Ezidi cemaati var. Kuzey Amerika, Türkiye ve Suriye’de de Ezidiler var ama çoğunluğu kuzey Irak’ta, Laleş civarında yaşıyor.

Katı İnanç Sistemi

Ezidiler açık bir toplum değil. Din değiştirenleri içlerine kabul etmiyor. Bağlı oldukları kast sistemi sadece Ezidi olmayanlarla değil, kastlar arasında da evlenmeyi yasaklıyor. Ezidiler ayrıca kendi katı inanç sistemlerinin mensubu olmayan kişileri kâfir sayıyor. Hıristiyanlık, Yahudilik ve Sufi etkileriyle Zerdüştlük ve Mezopotamya ritüellerini harmanlayan Ezidi inancı, aynı zamanda Tavuskuşu Meleği veya diğer bir adıyla Şeytan tarafından önderlik edilen yedi büyük melek etrafında şekillenen bir dini gelenek. Şeytan’ı cennetten kovulmuş bir melek olarak gören üç büyük tek tanrılı dinin aksine, Ezidiler Şeytan’ın bağışlandığına ve pişmanlık gözyaşlarıyla cehennemin ateşini söndürdüğüne inanıyor. Ve Müslümanların namaz kılarken yüzlerini Kabe’ye dönmesi gibi Ezidiler de ibadet ederken güneşe dönüyor. İşte bu nedenlerden dolayı, IŞİD yandaşları ve onlardan önce gelenler, Ezidileri şeytana ve güneşe tapan sapkınlar olarak kabul ediyor.

Toprağa Bağlılık

Ezidilerin ezoterik/anlaşılması güç inançları girift bir şekilde kendi topraklarına yani anavatanlarına bağlı. İşte bu yüzden yerlerinden edilmeleri ve toplu göçleri, onlar için evlerini kaybetmekten daha derin bir yara anlamına geliyor. Sürgün, kadim bir yaşam biçimini ve Ezidi inancını ayakta tutan gelenekleri zayıflatıyor.

Örneğin her Ezidi, yurtdışında doğmuş olsa bile iki kutsal pınardan (ki Ezidi olmayanların bu pınarları görmesi yasak) birinin suyuyla vaftiz edilmek zorunda. Pınarların suyu Laleş’in toprağıyla karıştırılarak evlilik ve ölüm törenlerinin önemli bir ögesi olan çamur topları yapılıyor. Cenazelerde, bu toprak ve su karışımı ölen kişinin gözlerine, kulaklarına ve ağzına yerleştiriliyor. İçi toprak dolu küçük bir bakır çanak Şeyh Adi Türbesi'nin taş kemerinin hemen iç tarafında duruyor. Toprağın, Şeyh Adi’nin türbesinin durduğu kubbeli tavanlı büyük mermer odadan çıkarıldığı söyleniyor. İnanışa göre her Ezidi'nin, bu kutsal topraktan bir parçayı muska gibi yanında taşıması gerekiyor. Yeşil kadifeye sarılı türbenin etrafına, yine burada bulunan diğer iki Şeyh'in türbesinde olduğu gibi düğümler atılmış renkli eşarplar asılı. Her düğüm bir hacının okuduğu duayı simgeliyor. Ezidiler, daha önceki bir hacı tarafından atılan düğümü çözmenin o kişinin adağının yerine gelmesini sağlayacağına inanıyor.

Göçe Zorlananlar İçin Bir Sığınak

33 yaşındaki Zaid Cemah da, etrafındaki onlarca kişi gibi Başika ve Bahzani köylerinden kaçmış. Laleş’in 50 kilometre güneyindeki bu köyler, IŞİD kontrolündeki Musul’a sadece 25 kilometre mesafede. Çevresindeki çoğu kişi gibi Jamah da atacağı bir sonraki adımı düşünüyor: Kendisininki gibi küçük azınlıkların dışlandığını ve cezalandırıldığını düşündüğü etnik-mezhep ayrımıyla parçalanan Irak’ta mı kalmalı, yoksa iki kızkardeşiyle Almanya’da yaşayan ailelerinin yanına mı gitmeli?

“Sürgün acı. Çok acı. Ve bunu burada Irak’taki kutsal bir yerde söylüyorum,” diyor. “Köyümü terk ettiğime hâlâ inanamıyorum. Başka ülkede yaşamaktansa burada çöp yığınları arasında yaşamayı tercih ederim. Topraklarımız... Ne diyebilirim ki?” Yere dokunuyor. “Bizim topraklarımız kutsanmış. Peygamberler gelip geçmiş buradan. Hazreti Adem buradan geçmiş. Bu yüzden istemesek bile burada kalmalıyız.”

Etrafındaki yerinden olmuş kişilerin hepsi aynı fikirde değil. IŞİD’in kendilerini kolayca ya da yakın gelecekte rahat bırakacak bir düşman olmadığını söylüyor bazıları. “Herkesi, Müslümanları bile öldürüyorlar!” diyor içlerinden biri. “Mabetlerini havaya uçuruyorlar,” diyor bir başkası. “Bunlar bir siyasi parti değil ki oturup konuşasınız.” Söylenenleri biraz uzaktan dinleyen 40’lı yaşlarındaki Madina adlı kadın sözü bölüyor: “Kusura bakmayın ama ben buradan gitmek istiyorum. Irak’ta savaş, zorluklar ve terörden başka ne gördük ki?” diyor. “Dinimiz bizim için değerli. Buradan uzaklarda büyük ve farklı toplumların içinde kaybolmak istemiyoruz,” diye devam ediyor, “ama burada bize huzur yok.”

“Mabetlerimizi terk edemeyiz,” diyor 40 yaşındaki Safa Sumo. “İçinde bulunduğumuz durumda bile, Avrupa’nın tamamını verseler Irak’taki, özellikle Bahzani ve Başika’daki toprağın bir metresiyle bile değişmem. Bizim için işte bu kadar önemli.”

Araplaştırma Yılları

Ezidiler daha önce de yıkıcı kayıplar yaşadı. En az birkaç düzine köy, Irak'ın eski lideri Saddam Hüseyin’in Araplaştırma politikası kapsamında başka yerlere yerleştirilmişti. Topraklarından uzaklaştırılan Kürtlerin yerine Arap halkları getirilmişti.

Ezidilerin dini lideri olan 80 yaşlarındaki Baba Şeyh’in kardeşi 52 yaşındaki Hadi Baba Şeyh, “Topraklarımızı elimizden almış olmalarının nedeni sadece Ezidi değil, aynı zamanda da Kürt olmamız,” diyor. “Dağlık kesimlerdeki topraklarımızı elimizden aldı Saddam. Halkın, saklanabileceği dağlarda değil onları görebileceği ovalarda yaşamasını istiyordu.” Saddam rejiminin yıkılmasının ardından, Kürt kuvvetlerinin 2003 yılında Ezidi topraklarını geri aldığını söylüyor Hadi Baba Şeyh. Halkının karşı karşıya kaldığı çelişkinin ve Laleş’ten uzakta yaşamanın zorluklarının farkında. Yirmi yıl boyunca karısı ve sekiz çocuğuyla Almanya’da yaşadığı sırada, dini törenler için sık sık buraya geliyormuş. Çocuklarını yabancı bir yaşam tarzı içinde kaybetmemek için birkaç yıl önce Irak’a geri döndüğünü söylüyor. “Gelecek kuşak Ezidilikten uzaklaşacak,” diyor. “Göç eden Ezidi yok olur.” Duraksıyor. “Bizim için toprak Tanrı’nın bir parçası ve ben de bu toprakların bir parçasıyım. Bu topraklar kutsanmış. Topraktan uzakta eriyip gideriz.”

Yorum Yaz

Toplam Yorum: 3

Yorum yapabilmek için giriş yapmanız gerekmektedir.

1765 GÜN ÖNCE

Ax Xwede! Axxx! Ya ku me dit kes li ve dine da nedit... ( Ohh my God! Ohh! No one has to live in this world that we live.)

1765 GÜN ÖNCE

Gülüyorum sadece =)

1711 GÜN ÖNCE

SELAM BIR INSANIN YÜREGINI EN DERIN YERDEN YARALAYAN DURUM NEDIR DIYE DÜSÜNŪRSEK EGER SÖYLE DIYEBILIRIMKI, BIR ANA BIR YAVRUYU SU ZALIM VE SÜSLŪ DÜNYAYA GETIREBILMESI ICIN 9 AY ÖNCE KARNINDA TASIYO BÜYÜK ACILARLA DŪNYAYA GETIRIYO DAHA SONRA ONU BÜYÜTÜP YETISTIRMEK ICIN BIR ÕMRÜNÜ HARCIYO VE DAHA SONRADA O BÜYÜK EMEK ILE YETISTIRILEN INSAN DŪNYADA BULUNAN SAHTE BILGILERINE YÖNLENDIRILEREK YA TORAGI KANA BULUYOR YADA TOPRAGINDAN SÜRGŪN EDILIYOR. EY INSAN OGLU ELIMIZDE DOGRU VE KANITLANMIS O KADAR BILGILER VARKEN NEDEN BEYNINDEKI YANLIS BILGILERI CÖPE ATMIYORSUNDA KENDI BEDENINI EMEGINI KANINI CÕPE ATTIRIYORSUN? ONCA PEYGAMBERLER ACI ICINDE KIVRANDI HAKIKATI BIZLERE GÖSTERE BILMEK ICIN. KIMISI BOYNUNDA TASIR, KIMISI YÜREGINDE KIMISI DILINDE TASIR, BUNA RAGMEN YINEDE YENILIYORUZ.. SANMAYINKI YINE PEYGAMBER GELIR YINE ISBAT EDILIR. ARTIK COK GEC. YA ÕGRETILENLERI ÖGRENIRSIN YADA KENDI YOLUNU KENDIN BULURSUN. BEN DERIMKI ANANIZIN BABANIZIN VE KENDI EMEGINIZI CÕPE ATTIRMAYIN VE HAKIKATI ÖGRENIN. YESIL TOPRAKLARIN ÜZERINDE SELAMETLE BEYAZA GITMEK VARKEN, NEDEN TOPRAK KIRMIZIYA BOYANSINKI AKILLI OL INSAN OGLU AKILLI OL. EN KOLAY DIN KURAN, DAHA CABUK ÕGRENIRSIN, SENDE OKU ÖGREN. DOGRU YOLDA YÜRŪ. DŪNYAYI AYDINLAT. YŪZŪNŪ PARLAT. ELINE DILINE BELINE HAKIM OL VE PARLAYAN YILDIZI AKLINA VE YÜREGINE KOY. ÕNCE YŪREK HISSEDERSE SONRA AKIL ISTER ISTEMEZ YOLUNU CABUK BULUR. YESIL.....MAVI.....BEYAZ.... BEN SIMDIDEN EN GÜZEL KOKUYU ALDIM BILE. SENDE VARMISIN??????? SAYGILAR


Ghost is Here

Cheryl Kiza Meyer

Bir kadın, saygıdeğer bir Ezidi şeyhinin türbesinde kumaşa düğüm atıyor. Her düğüm bir duayı simgeliyor ve türbeyi ziyaret edenler, kendinden öncekilerin düğümlerini çözerek dualarının kabul olmasına yardımcı oluyor.

Farhad Babaei

Laleş'teki bir mabede giden Ezidi kadınlar. Ezidi inancına göre bir zamanlar peygamberlerin yürüdüğü bu topraklar kutsal.

Farhad Babaei

Ezidi mabetlerinin oluklu kubbeleri Laleş ve çevresinde göze çarpıyor.

Yasin Akgül

Ezidi kadın, erkek ve çocuklar, taşıyabildikleri kadar eşya alıp güvenli Kürt bölgesine yürüyor. Bazı Ezidi köyleri IŞİD tehdidi karşısında tamamen boşaltıldı.

Yasin Akgül

Onbinlerce Ezidi, IŞİD'in bölgeye saldırmasından sonra Sincar ve çevresini terk etti. Ezidilerin geleceği halen net değil.

Yasin Akgül

Iraklı Ezidi bir aile, Roboski'de (Uludere) sınırı geçerek Türkiye'de bir okula sığınmış.

Adam Ferguson

Köklerinden koparılmış bir halk: Ağustos 2014'te Sincar'daki evlerini terk ederek kaçan fotoğraftaki Ezidiler, bir sınır kapısında geçişi bekliyor.

David Honl, Zumapress.com/Corbis

Bir Ezidi, bu inancın en kutsal mabedi olan Şeyh Adi Türbesi'nin kapısında dua ediyor.

GİRİŞ YAP

Kullanıcı adı ve şifrenizle giriş yapabilirsiniz.

Şifremi Unuttum Üye Olmak İstiyorum

İletişim İzni Koşullarını okudum, kabul ediyorum.
Zaten üyeyim

Lütfen kayıtlı email adresinizi giriniz.

Geri Dön

VEYA