ARALIK SAYISI BAYİDE!

ABONE OL


ABONE OL

Satürn'ün Uydusu Peggy'nin Acıklı Hikâyesi

Nadia Drake

NASA/JPL-CALTECH/SSI

10.2.2015

 

Satürn'ün Uydusu Peggy'nin Acıklı Hikâyesi

Satürn’nın A halkasının kenarındaki parlak lekenin sorumlusu 2013’te oluşum aşamasında olabileceği düşünülen küçük, uydu benzeri yığışma, yani Peggy olabilir.

Bilim insanları 2013'te Satürn'ün en yeni uydusu Peggy'yi oluşum aşamasında yakaladıklarını sanıp çok sevinmişlerdi. Fakat Peggy doğmuyor, ölüyordu...

Gökyüzüne ait cisimlerin etkin olduğu zaman dilimleri genellikle insan ömrü süreleriyle örtüşmez. Bu nedenle, bilim insanlarının geçen yıl oluşum aşamasında yeni bir uydu keşfetmiş olabileceklerini duyurması insanları epey heyecanlandırmıştı. NASA’nın Cassini uzay aracından Nisan 2013’te çekilen fotoğraflarda Satürn’ün A halkasında saklanmış görülen bu çömez uyduya Peggy adı verilmişti.

Londra’daki Queen Mary Üniversitesi’nden astronom Carl Murray “Onu gözden kaçırmanız imkânsızdı. Çok parlaktı, halkanın kenarında, bir tür uzantı gibiydi,” diyor. Peggy’yi ilk fark eden kişi olan Murray, bu cisme, o gün 80’inci yaşını kutlayan kayınvalidesinin ismini verdi.
 

Astronomlar bunun üzerine bir önceki yılın görüntülerini incelediler ve Peggy’nin varlığına dair ipuçları gördüler. Peggy, bir yıldan az bir sürede A halkasının kenarında, dışa doğru spiraller çizmekteydi. Yörünge hareketinin halkalar üzerinde oluşturduğu izdüşümlerden Peggy’nin her an görünme olasılığı vardı.

Peggy o sırada anormal derecede parlak, halkanın kenarından uzayan bir leke, büyük olasılıkla halkaya gömülü uydu benzeri yığışmanın neden olduğu belli belirsiz bir şeydi. Kimse oluşum aşamasında Peggy’nin nasıl görüneceğini ya da nasıl bir şeye dönüşeceğini bilmiyordu. Ancak bilim insanları Cassini’nin 2016’da gerçekleştireceği gözlem sırasında yaklaşık 1 kilometre boyutlarındaki bu cismi görebileceğini umuyordu. 

NASA/JPL/Colorado Üniversitesi

Satürn’ün A halkasının kızılötesi görünümü. Mavi bölgeler su buzunu, kırmızı alanlar boşlukları ya da yoğunluğu daha az olan bölgeleri ifade ediyor.


Ancak geçen ayki Amerikan Jeofizik Birliği toplantısında yapılan bir sunumda, Cornell Üniversitesi’nden Matthew Tiscareno Peggy’nin durumunun “umulduğu kadar net olmadığını” söyledi. 


Daha açık bir şekilde ifade etmek gerekirse Peggy muhtemelen parçalanıp bölgeden uzaklaşmıştı. 2013 yılının ortalarında çekilen görüntülerde halkalarda sadece bir değil uydu benzeri iki leke görünüyor. Ve yakın zamanda parçalanan bu cisimlerden beklenildiği gibi, bu iki leke birbirlerinden bağımsız hareket ediyordu.


2013 yılının sonunda, bu lekelerden biri kayboldu. Halkalarda kalan diğer belirsiz cisim de eskisi kadar parlak değildi ve dışarı doğru hareket etmiyordu. Aksine, kararlı biçimde içe doğru ilerliyordu. Murray, halkalar içindeki yörüngesel hareketin rastgele şekillenebileceğini söylüyor. Ama bu durum, kaybolan cismin dışarı doğru hareket etmesiyle açısal momentumun korunması gereği gerçekleşmiş de olabilir. 


Yani muhtemelen 2013 yılında bilim insanları, oluşum halindeki bir uydudan ziyade ölüm aşamasındaki bir uyduyu gözlemlemişlerdi. Murray “Belki de gördüğümüz şey, cismin kendi içinde bölünme aşamasıydı. Bu nedenle o kadar parlaktı,” diyor ilk görünümden bahsederken. Halka düzleminde parçalanıp dağılan cisimler çok fazla toz üretiyor ve daha parlak oluyor. Bu şekilde onları görmek kolaylaşıyor. 


Peggy’nin hâlâ hayatta olması mümkün mü? Evet, ama ayrık iki farklı yığışma, Peggy’nin artık orijinal şeklinde olmayabileceğine dair güçlü bir kanıt sunuyor. Peggy gelişimini tamamlayıp geride yavrusunu mu bıraktı yoksa ufak bir uyduyu acımasızca koca evrene mi fırlattı, bunlar gizemini koruyor. Hatta belki de bunu hiçbir zaman bilemeyeceğiz.


Murray “Belki de orijinal Peggy halkalardan ayrıldı, bu durumda onu tekrar görmemiz zorlaşacak. Tabii ona bir şey çarpmadığı sürece,” diyor.


Ne olursa olsun, Murray ve meslektaşları o bölgeyi izlemeye devam edecek ve bu belirsiz cismin halka boyunca hareketlerini gözleyecek. Belki de birkaç yıl içinde Cassini’nin daha yakından görüntülemek için A halkasına yaklaşmasıyla ekip, Peggy’nin hikâyesinin geri kalanını yazabilecek.  

Yorum Yaz

Toplam Yorum: 0

Yorum yapabilmek için giriş yapmanız gerekmektedir.


Ghost is Here

NASA/JPL/Colorado Üniversitesi

Satürn’ün A halkasının kızılötesi görünümü. Mavi bölgeler su buzunu, kırmızı alanlar boşlukları ya da yoğunluğu daha az olan bölgeleri ifade ediyor.

GİRİŞ YAP

Kullanıcı adı ve şifrenizle giriş yapabilirsiniz.

Şifremi Unuttum Üye Olmak İstiyorum

İletişim İzni Koşullarını okudum, kabul ediyorum.
Zaten üyeyim

Lütfen kayıtlı email adresinizi giriniz.

Geri Dön

VEYA