| |
|
Yeni İpek Yolu
Ağustos 2010
|
Yazı: Brett Forrest
|
Fotoğraflar: Alex Webb
|
Güney Kafkasya'dan geçecek demiryolu yakın gelecekte Avrupa ile Asya'yı birbirine bağlarken, bölgede görüş ayrılıklarının yanı sıra geleceğe yönelik düşleri de besleyecek.
|
|
Dinamit, Ankara'dan geliyor. Tam 10 ton. Ve bölgeye ulaştırılması iki gün alıyor. Dinamiti yüklenmiş kamyon, bulutların ardına gizlenmiş güneşin buzla örtülü alanları ırak bir denizin dalgalarına dönüştürdüğü bu yerde, kuzeydoğu Türkiye'nin 760 metrelerdeki dağları arasında virajları dikkatle alarak ilerliyor. Yakın bir gelecekte yeni bir demiryolunun geçeceği bu topraklar çok güzel ve bir o kadar da zorlu.
Arslan Ustael, gece sıcaklıklarının sıfırın altında 40 dereceye kadar düştüğü bu topraklarda kar altında dinamiti bekliyor. Demiryolu tünelinin önünde durduğu sırada, bu soğukta insanın tükürüğünün havada donduğunu söylüyor. Genç bir adam Ustael. 30 yaşında. Ve burada, soğuk bulutların arasında, ortasından tünel geçirmek istediği volkanik dağın kendisine boyun eğmesini sağlayacak dinamitleri beklerken bile Türk insanına özgü neşeli mizacının rahatlığı içinde. Neşesi yerinde. Çünkü bu iş, bu genç mühendis için kariyerinin başlangıcı olacak: Petrol zengini Hazar Denizi bölgesini Türkiye'ye ve daha da ötelere, Avrupa'ya bağlayacak "Demir İpek Yolu"nu, Bakü-Tiflis-Kars (BTK) demiryolunu inşa etmek...
Bir zamanlar bu topraklarda yapılan seyahatleri düşünmek bile insanı yoruyor. Karadeniz ile Hazar Denizi arasındaki 1200 kilometrelik toprak parçası adını, Ustael'in tünelini kazdığı sıradağlardan alıyor ve Kafkasya olarak biliniyor. Bölge, Rus İmparatorluğu içine alınmadan önce Kafkasya, Avrupa ile Asya arasında bir geçiş noktasıydı. Ve eski İpek Yolu buradan geçiyordu. Ancak Batı ile Doğu arasındaki ulaşım hiçbir zaman kolay olmadı. Yüzyıllar boyunca, bir denizden diğerine gitmek için Azak Denizi'nden Don Nehri'ne, kuzeye kürek çekmek, ardından steplerin üzerinden kayığı taşıyarak geçmek ve Volga'dan Hazar Denizi'ne akıntıyla sürüklenmek gerekiyordu. Ancak, Rusların 19. yüzyılda Kafkaslar'ı aşan demiryolları inşa etmeye başlamasının ardından bölgede daha kısa yoldan seyahat etmek mümkün oldu.
Demir İpek Yolu, Kafkas tarihinde yeni bir sayfa açacak. Sovyetler Birliği'nin 1991 yılında çökmesinin ardından güney Kafkasya'nın yeni bağımsız cumhuriyetleri -Gürcistan, Ermenistan ve Azerbaycan- stratejik öneme sahip bir konum üstlendiler. Hazar Denizi'nin derinliklerinde ve çevresinde yatan petrol ve doğal gaz rezervlerinin büyüklüğünün farkına varılması, bu kaynakları Avrupa pazarına ulaştırmak için güney Kafkasya'dan boru hattı geçirilmesi konusunda bir telaşı da körükledi. Günümüzde boru hattı işler durumda. Güney Kafkasya'dan geçerek Avrupa mallarını doğuya, petrol ürünlerini ise batıya götürerek kârlı bir ticaret yaratacak olan BTK'nın inşası ise devam ediyor. 2012'ye kadar tamamlanacak olan demiryolu, Azerbaycan'ın başkenti Bakü'den start alacak, Gürcistan kenti Tiflis'ten geçecek ve Kafkas bölgesinin güneybatı kıyısına, Türkiye'ye, sınır şehri Kars'a ulaşacak.
Türkiye'nin bu proje içinde yer alması, çoğu zaman Rusya'nın arka bahçesi olarak görülen bu bölgede yeni dengelere de işaret ediyor. Bakü'den, Türkiye'nin Akdeniz'deki liman şehri Ceyhan'a petrol getirmek için yapılan ve 2005 yılında açılan Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC) boru hattı gibi, BTK demiryolu da Türkiye, Gürcistan ve Azerbaycan arasındaki bir anlaşmanın sonucunda doğdu, komşu Ermenistan ise bu birliğin dışında bırakıldı. Ve aynen boru hattı gibi, bu doğu-batı koridoru da kuzeyde Rusya ya da güneyde İran yoluyla yapılan ulaşıma bir alternatif olacak. Bu, bakış açısına göre ekonomik gelişme, toplum mühendisliği ya da kurnaz bir bölgesel siyaset olarak değerlendirilebilecek olan, 600 milyon dolarlık bir proje. Ve bakış açıları da güney Kafkasya'da, dağ yollarını görünmez kılan kar örtüsü kadar hızlı bir şekilde yön değiştiriyor.Devamı National Geographic Ağustos sayısında...
|
| Sayfa Başı |
|
|
|
|
|
