Boğulan Suriyeli Çocuğun Fotoğrafı Bir Dönüm Noktası Olacak Mı?

BENZER MAKALELER

Fotoğrafçı John Stanmeyer, dünyayı sarsan fotoğrafın çok çarpıcı olduğunu ve nihayet bir değişimi tetikleyebileceğini söylüyor. […]

Fotoğrafçı John Stanmeyer boğulan ve kıyıya vuran Suriyeli küçük çocuğun viral fotoğrafını gördüğünde tepkisi muhtemelen sizinkine çok benziyordu. “Ben önce sadece bir insanım, sonra farklı katmanlarda bir fotoğrafçı,” diyor daha önce Suriye mülteci krizine tanıklık eden ve onyıllardır insani felaketleri fotoğraflamış olan National Geographic fotoğrafçısı John Stanmeyer. “Orada kendimi görüyorum. Kendi çocuklarımı görüyorum.”

Ancak Stanmeyer tüm dünyanın, yakın zamanda sona ereceğe benzemeyen Suriyeli mülteci krizine ait fotoğrafları görmesi gerektiğini düşünüyor. Birleşmiş Milletler’e göre geçtiğimiz yıl toplam 13,9 milyon insan zulüm, yoksulluk veya Suriye’deki savaş gibi örneklerine alışık olduğumuz çatışmalardan dolayı yerlerinden edildi. Fransa, Perpignan’da bulunan ve telefonla görüştüğümüz Stanmeyer “Rahatsız olmamız, öfkelenmemiz gerekiyor ki topluca ayağa kalkalım ve değişim için bir şeyler yapalım,” diyor.

Seyahatte olduğunuzu ve fotoğrafı şu an benimle konuşurken gördüğünüzü biliyorum…

Evet, geldi. İndiriyorum. (Duraksıyor) Suda küçük bir çocuk. (Duraksıyor) Allah kahretsin. Felaket.

Bir fotoğrafçı ve bir insan olarak bu fotoğraf size ne ifade ediyor?

Açıkçası her şeye bir insan olarak bakıyorum. Ben önce sadece bir insanım, sonra farklı katmanlarda bir fotoğrafçı. Orada kendimi görüyorum. Kendi çocuklarımı görüyorum. Bu çok trajik, acı verici, sınırların yol açtığı zararlara dair dayanılmaz ağırlıkta bir kanıt. Hepimiz birbirimize bağlıyız, hepimiz biriz ama pasaportunuzun ya da seyahat özgürlüğünüzün olmaması böyle bir şey eyol açabiliyor…

İnsanlık gezegene yayılırken sınır denen, bizi kısıtlayan görünmez çizgileri yoktu. Ama şimdi kendimizi coğrafi ve kültürel açıdan bölgelere kapatıyoruz. Eğer gerçekten iddia ettiğimiz gibi küresel bir topluluksak bu yaptıklarımız bana tamamen yanlış geliyor. İşin özünde birbirimize bağlı olduğumuz gerçeğini nasıl unuttuğumuzu gösteren içler acısı bir durum.


Ölen Suriyeli çocuk, bu yıl Afrika ve Ortadoğu’daki şiddet ve yoksulluktan kaçmaya çalışırken hayatını kaybeden binlerce mülteciden yalnızca biri. [Fotoğraf: Nilüfer Demir, AFP/Getty Images]

İkinci Dünya Savaşı’ndan beri rakamsal olarak en vahim olan bu son mülteci krizini takip etmeye ne zaman başladınız?

National Geographic’in Cennetten Çıkış Yürüyüşü yazı dizisi için Türkiye’deydim. O sıralarda IŞİD’in Kobane’yi kuşatmasıyla Osmanlı İmparatorluğu’nun dağılmasından bu yana bölgede meydana gelmiş en büyük toplu göç dalgası meydana gelmişti. Üç günlük bir süreçte 150.000 insan, sığınma ve güvenlik arayışıyla sınır adı verdiğimiz o görünmez çizgiye akın etmişti.

Bazıları çocuğun fotoğrafının fazla vahşet içerdiğini, yayımlanmaması gerektiğini düşünüyor.

Evet, anlıyorum. Bu ve benzeri tartışmalar her zaman mevcut olacak, herkes farklı duygusal hassasiyetlere sahip. Ben de duyarlılığım olmadığını söylemiyorum. Fotoğrafa bakınca öfkeleniyorum. Şu an sizinle konuşurken bile öfkeden kudurmuş durumdayım. Kızdığım kişi siz değilsiniz, aslına bakarsanız benimle temasa geçtiğiniz için onur duydum ve müteşekkirim. Ancak bugün böyle bir şeyin yaşanabildiği için sonsuz bir öfke duyuyorum. Rahatsız olmamız, öfkelenmemiz gerekiyor ki topluca ayağa kalkalım ve değişim için bir şeyler yapalım.

Tarihin sürekli kendini tekrar ettiğine tanık oluyoruz. Fark yaratmak, değişime önayak olmak için muazzam becerilere sahip bir türüz. Ancak aynı zamanda kötülük etmek, veya hiçbir şey yapmamak konusunda da elimize su dökülemez. Bütün günümü kafamın içinde çığlıklar atarak geçireceğim, ama aynı zamanda insanların da çığlık atmasını istiyorum. Çünkü bu yaşananlar çok yanlış. Eğer elinde sizden veya benden çok daha fazla güç olan biri bunu görür de utanır veya öfkelenirse belki düğmeye basacak ve mevcut durumu değiştirecek gücü bulur.


John Stanmeyer’in geçtiğimiz yıl çektiği fotoğrafta Suriye’den kaçan ve Türkiye’de güvenliğe kavuşan beş yaşındaki Ahmet göz yaşlarına hakim olamıyor.

Çatışma bölgelerinde olan ve krizi belgeleyen biri olarak, krizin önümüzdeki aylardaki seyrini kestirebiliyor musunuz? Gün geçtikçe daha kötü bir hal alıyor gibi görünüyor…

Umarım bu fotoğraf, vicdanımıza, ruhumuza, kalplerimize bakıp “Nereye gidiyoruz?” diye sormamızı sağlar. Burası yaşayabileceğimiz tek yer. Buna izin vererek kendimizi öldürdüğümüzü fark etmemizi sağlayacak bir farkındalık değişimine ihtiyacımız var. O kıyıya vuran kişi benim. Sizsiniz.

Böyle düşünürsek belki kendimize şu soruyu sorabiliriz: İnsanların korkunç olaylara maruz kaldığı Suriye’de olup bitenle daha yakından ilgilenmenin vakti geldi mi? Üstelik Suriye bu tür olayların yaşandığı tek bölge de değil. Böylesi akıl almaz tehlikelerle yaşamak zorunda olan tek halk Suriyeliler değil. Benzer olaylar aralıksız bir şekilde birçok ülkede yaşanıyor.

Mülteci krizi sırasında çektiğiniz fotoğraflar arasında ön plana çıkan, sizin için ayrı bir yeri olan bir fotoğrafınız var mı?

Benim düşüncelerimin bir önemi olduğunu çok düşünmüyorum. Eğer birinin düşünmesini sağladıysam, işimi yapmış kabul ediyorum. Ancak Instagram hesabımda bir fotoğraf var aslında. Bir sanatçı National Geographic için hazırladığımız konuyu görmüş ve sınırda ağlayan bir çocuğun o konuda çıkan fotoğrafından çok etkilenmiş. O kadar etkilenmiş ki o konunun fotoğraflarında yer alan her çocuğun bir resmini çizmiş

Göçe zorlanan ve acı çeken çocukları görmekten çok etkilenmiş ve beş-altı çocuğun fotoğrafını çizmiş – ben o konu için ne kadar çok çocuk fotoğrafladığımı fark etmemiştim. Bunun benim için teşkil ettiği önemden bahsetmiyorum, ben önemsizim. Ancak eğer o konu sayesinde insanların vicdanlarıyla baş başa kalmasını sağlayabildiysem, işimi yapmış kabul ediyorum.

Popüler Makaleler

Time-Lapse: Okyanusların Tuhaf, Güzel Yaratıkları

Yapımcı Sanro Bocci, okyanusların dibindeki tuhaf, renkli, nefes kesici yaşama, harika bir time-lapse videoyla ışık tutuyor. Binlerce fotoğraftan oluşan bu kısa filmde yer...

Evden Çok Uzakta

Günümüzün iç içe geçmiş dünyasında gelişmekte olan pek çok ülkenin en kârlı ihraç kalemi, insan. Yabancı işçiler kaçınılmaz bir takasla yüz yüze kalıyor ve maddi kazanç...

Kambur Balinalar Diğer Hayvanları Katil Balinalardan Neden Koruyor?

Kambur balinalar fokları, güneşbalıklarını ve diğer türleri tesadüfen kurtarıyor olabilir; ancak bunu bilerek yapıyor olmaları da olası. 2012 yılının Mayıs ayında gözlemciler, Kaliforniya'daki...