Dinginlik Arayışı

BENZER MAKALELER

Kadim zamanların yoga öğretisi, modern yaşamın stresine panzehir olabilir mi? […]

Cüppesine sarınmış Yargıç Eleni Derke, Jacksonville (Florida, ABD) Bölge Mahkemesi’ndeki kürsüde heybetli bir görünüm sergiliyor. Jüri bölmesi ve avukatların oturduğu yerden bakıldığında görüntü bundan ibaret. Görünmeyen tarafta ise, üzerinde çılgın desenler taşıyan bir yoga taytı var.

Yogayla 25 yılı aşkın bir süre önce tanışmış Derke. Crohn hastalığı nedeniyle çektiği can yakıcı karın ağrıları için doktorunun önerisi cerrahi müdahaleymiş. Ameliyattan kaçınma umuduyla görüşünü aldığı yoga uzmanı kuzeni ise ona, baş aşağı duruş teknikleri (inversiyon) öğretmiş. (Söz konusu hareketlerin bedeni toksinlerden arındırdığı söyleniyor olsa da, bu yöndeki iddiaları destekleyecek herhangi bir bilimsel kanıt yok.) Belirtileri hızla azalan Derke, “Yoga hayatımı kurtardı,” diyor.

Yaşadığı bu deneyimin ardından yoga eğitmenliği için ders almış ve artık mahkeme avlusunda ücretsiz ders veriyor. Ayrıca, avukatlar mahkemede söz aldığında konuşma süreleri uzarsa eğer, mola anları yaratıyor ve jüri üyelerini ayağa kaldırıp esneme hareketi ve nefes egzersizi yaptırıyor. Yine de hukuk çevrelerinde, verdiği bu molalardan çok, suçluları parmaklıklar ardında yoga yapmaya mahkûm eden yargıç olarak tanınıyor.

Derke, bir yıla kadar hapis cezası verilebilen hafif suçlarla ilgileniyor. Ve bu suçlular, Değişim İçin Yoga olarak adlandırılan haftalık programa katılmayı kabul ettiklerinde cezalarına yüzde 40 oranında indirim uygulanabiliyor. Derke, yogayı, zihinsel gevezeliğin susturulması ve öfke, korku, iç sıkıntısı ve benzeri olumsuz ruh hâllerinin ortadan kaldırılması için kullanılabilecek bir yöntem olarak görüyor. “Bu sayılanları geride bıraktığınızda,” diyor, “olumlu şeyler için yer açarsınız.”

Başlangıçta, sık sık, bu söylediklerine inanmayan çalışma arkadaşlarının, “yok artık, yoga mı?”  tepkileri ile karşılaşmış. Çoğu suçlu da benzer tepkiler vermiş. Montgomery Islah Merkezi (Jacksonville) tutuklularından Cecil Reddick, “Çok tuhaf bir yöntem olduğunu düşünmüştüm,” diyor.

Sri Dharma Mittra, New York kentindeki stüdyosunda gelecek vaat eden öğretmenlerle birlikte asanaları çalışıyor. Brezilya’da doğan Mittra, 50 yılı aşkın bir süre önce yoga öğrenmek üzere ABD’ye gelmesinin öncesinde, ülkesinin hava kuvvetlerinde görev yapmış ve bir vücut geliştirme salonu işletmiş.

Jacksonville’de yapılan ve Değişim İçin Yoga programının uygulandığı üç farklı tesisi kapsayan bir çalışmada, katılımcıların, altı hafta içinde uyku düzeni, genel sağlık durumu, öfke ve anksiyete kontrolünde kayda değer iyileşmelerden söz ettiğinin altı çiziliyor. Suçlulardan bazıları yogayı denemektense cezalarının tamamını çekmeyi yeğlemiş olsa da Reddick, Derke’ün meslektaşlarından birinin yaptığı kısa–sürede–hapisten–çıkış teklifine dört elle sarılmış. Derslerin onu bu denli gevşetmesi, ağrıyan sırtını rahatlatması ve daha önce hiç duymadığı dinginlik duygusunu tetiklemesi karşısında şaşkın.

Hindistan’da doğan ruhsal çalışma öğretisi yoga geniş dallara ayrılıyor. Ve ABD’de de bir form tutma yöntemi, dönüşüm ya da aydınlanmaya giden bir yol ve bağımlılık, baş ağrıları ve işitme kaybından, travma sonrası stres bozukluğu, kalp hastalıkları ve evet, Crohn hastalığına kadar birçok rahatsızlığın tedavisi olarak görülüyor.

Yoganın sağlığa ilişkin getirileri yönündeki iddiaların kanıtlanması güç. Çoğu araştırma, kesin sonuçlar veremeyecek kadar düşük sayıda katılımcıyla gerçekleştiriliyor. Bunun kaynağında ise, daha çok, yoganın hükümetlerden büyük hibeler alamaması ya da araştırmalara fon sağlayacak ilaç sektörü vb. büyük bir endüstriye sahip olmaması gibi nedenler yatıyor. Harvard nörobilimcilerinden yoga eğitmeni ve yoga bilimi uzmanı Sat Bir Singh Khalsa da, araştırmaların kat etmesi gereken uzun mesafeler olduğu görüşüne katılıyor. “Yine de, inandırıcılığımızı uygulamalı olarak göstermiş olduğumuza inanıyorum,” diyor.

Stres pek çok hastalıkta başlıca rolü üstleniyor. Ayrıca sağlıksız beslenme, uyku bozuklukları, alkol ve uyuşturucu istismarı ile benzeri kötü alışkanlıkların kaynağında da stres var. Khalsa’ya göre, “Çağdaş tıp kronik hastalıkların önlenmesi konusunda gerçekten berbat durumda.”

Yoga ile ilgili bir diğer çalışma da Norveçli araştırmacıların imzasını taşıyor. Ritmik nefes egzersizi içeren iki saatlik yoga seansları öncesi ve sonrasında 10 gönüllüden alınan kan örneklerini inceleyen araştırmacılar, bu çalışmada, dolaşımdaki bağışıklık hücrelerinde kayda değer ölçüde gen aktivitesi artışı gözlemledi. Bu arada, Kaliforniya Üniversitesi’nde (Los Angeles) meme kanseri atlatan hastaları inceleyen biliminsanları, yoganın çoğu karmaşık hastalığın kökenlerinden biri olduğuna inanılan enflamasyonla ilintili genlerin faaliyetini baskıladığını keşfetmiş durumda.

ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri uzmanları, uzun yıllardır yoga yapan uygulamacılarda, beynin gri maddesinde gözlenen yaşlılıkla ilintili azalmanın görülmediğine işaret ediyor. Araştırmalarına göre yogilerde, hafıza ve duygusal düzenleme açısından kritik önem taşıyan hipokampus ile dikkat ve öz–farkındalıkla ilintili olan precuneus ve arka singulat korteksin de aralarında bulunduğu bazı beyin bölgeleri daha büyük bir hacme sahip.

Bu gibi araştırmalar yogaya bilimsel geçerlilik sağlasa da kadim disiplinin yüksek tempolu ve insanı bitkin kılan modern toplumda yer etmesinin asıl nedeni bu değil. Khalsa, “Yoga insanları mutlu etmek ve çağdaş yaşamla başa çıkmalarını sağlamak için kullanılan bir strateji,” diyor.

Bu aşamada artık, yoganın beni strese soktuğunu itiraf etmemin zamanı gelmiş olabilir. Diğer tüm doktorların başarısız olmasının ardından, sakatlanan omzumu iyileştiren fizyoterapi uzmanının önerisiyle yogaya başladım. Uzman anlatırken onu görev bilinciyle dinledim. Yaşadığım 6,2 kilometrekarelik New York banliyösünde yoga, stüdyolarda, sosyal tesislerde ve zincir sağlık kulüplerinde bolca bulunabilen bir şey sonuçta. Ben de kocamla birlikte bir sağlık kulübünde yogaya başladım. Dersler tıklım tıklımdı. Katılımcılar, itiş kakış içinde kendilerine yer arıyorlardı. Taytlı kıvrak bedenler, aklımı karıştıran şekillerde kıvrılıyor, eğilip bükülüyordu. Sonuçta ben de matların üzerine yayılıp horlamamak için elinden geleni yapan herhangi biri kadar kendimi yeterli hissedeceğim onarıcı yoga derslerine sığındım. Bu arada, eşim kafasının üzerinde durmayı öğrenmişti bile.

Yoga sektörünü ciddi egzersiz potansiyeliyle bağdaştırmakta zorlanan tek kişi ben değilim. “Müzik listemin yeterince havalı olmadığını söyleyenler oldu,” diyor yoga eğitmeni Olivia Mead. “Bunu artık kaldıramayacağım, diye düşündüm. Sevimli şortlar giymek için yoga eğitmeni olmadım ben. Gerçekten bir fark yaratmak istiyordum.”

Mead, İlk Müdahale Ekipleri İçin Yoga adlı organizasyonu kuran isim. Kâr amacı gütmeyen bu organizasyon, birçok emniyet müdürlüğü, itfaiye teşkilatı ve eğitim akademisine yoga egzersizleri götürdü. Dersler, geleneksel yoga unsurlarını –duruş, nefes egzersizi, derin gevşeme ve meditasyon– bu teşkilatlara uygun hâle getiriyor.

“Asıl amacımız zihni dizginlemek,” diyor Mead. “Ayak parmaklarımıza dokunmak değil.”

Hapishane tişörtleri ve pantolonlarını giyen on dokuz kadın, Montgomery Islah Merkezi’ndeki sıkışık odada U şeklinde dizilmiş yoga matları üzerinde yerlerini alıyor. Üniformalı iki memur başımda nöbet tutuyor ve aralarından birinin, komiser yardımcısı Rhonda Warren’ın elinde bir iPad var; röportajımı videoya kaydediyor.

Zihni dizginlemek şöyle dursun, stresi bırakıp gevşemek için dahi uygunsuz bir yere benziyor. Değişim İçin Yoga organizasyonunun kurucusu donanma eski pilotu Kathryn Thomas’ın yönlendirmesiyle derin derin alınıp verilen nefeslerin ardından sıra, güneşi selamlama olarak bilinen bir dizi duruşa geliyor. Bir aşamadan sonra, dinginlik hissi neredeyse elle tutulabilir hâle geliyor.

Çoğu tutuklunun derse katılması zorunlu değil. Bazıları, Melissa Bruce’un bana söylediği üzere, “sadece yapacak bir şeyleri olsun diye” derse gelmiş. Birçoğu, tutuklular arasında yaşamanın getirdiği gerginlik ve hayhuydan biraz olsun uzaklaşmak, bir saatliğine de olsa kendi içine dönmek istemiş. En azından bir düzine kadar tutuklu bana, aydınlanma ya da dönüşüm yaşamamış olsalar da, yoga dersleri sayesinde bir günü daha sağ salim atlatabilmek için yeni beceriler edindiğini söylüyor. Philieza Lopano da, hücre cezası aldığında gerginliğini geçirmek için nefes egzersizleri ve esneme hareketlerini kullandığını ekliyor.

Her birinin esneyip bükülmesi ve derin derin nefes alıp vermesini izlerken, onlardan çok kendime odaklanıp yargısız davranarak daha başarılı olabileceğimi fark ediyorum. Kadınlar tek sıra hâlinde odadan çıktıktan sonra, Warren’a dönüp tekrar denemek istediğimi söylüyorum.

“Biliyorum,” diyor. “Ben de öyle.”

Önceki İçerikAğrı Dünyası
Sonraki İçerikÇayır Bölünmesi

Popüler Makaleler

Yaşlılıkta Anne Olan Hayvanlar

Katil balinadan deniz kaplumbağasına kadar birçok hayvan yaşlılık günlerinde anne olabiliyor. Yaşlanmak gerçekten bilgeliği de beraberinde getiriyorsa, Midway Atolü’nün ünlü albatrosu Wisdom (Bilge)...

‘Yansıma’ Konulu Fotoğraflarınızı Bekliyoruz!

National Geographic Türkiye'nin Eylül sayısı için Sizin Kareniz görevi "Yansıma". Geçtiğimiz ay "Su" temalı Sizin Kareniz görevi için okuyucu ve takipçilerimizden gelen en güzel...

Afyon Savaşları

Barışı sağlama almak için atılacak kilit adımlardan biri Afgan çiftçilerini haşhaş yetiştirmekten vazgeçirmek. Polis şefi uyuşturucu kaçakçılarından korkmadığını akıllardan çıkmayacak bir yöntemle kanıtlıyor. Sağ elini...