<span></span><br /><br /><b></b>


Yaban hayvanlarla video veya selfie çekmeden önce durup bir düşünün. […]

Selfie’ler, GIF’ler ve viral videolar yaban hayatı için ölümcül olabiliyor. Geçtiğimiz günlerde Arjantin’deki bir plajda, fotoğraf çektirmek için sudan çıkarılan soyu tükenmekte olan bir yavru yunus öldü. Yine bu hafta Çin’deki bir hayvanat bahçesinde iki tavuskuşu selfie çeken ziyaretçilerin kötü davranışları yüzünden öldü. Son olarak da ABD, Florida’daki Palm Beach’te bir yüzücü, kıyıya vuran bir köpekbalığını denizden kumsala doğru sürükleyip debelenen hayvanla fotoğraf çektirirken görüntülendi.

Türlerin korunma statüsünü belirleyen Uluslararası Doğayı Koruma Birliği, La Plata nehir yunusunu soyu tükenme tehlikesi altında olarak listeliyor. Hayvanın Arjantin’de avlanmasını ve esaret altına alınmasını yasaklayan statüsü, insanlar tarafından elden ele geçirilirken kuruyarak ölmesine karşı bir şey yapamıyor.


Geçtiğimiz günlerde kıyıya vuran yavru bir yunus, fotoğraf çektirmek isteyenler tarafından elden ele geçirilirken öldü.

“Özel olarak hayvana zarar vermeye çalıştıklarını zannetmiyorum ama heyecan ve macera insanları çekiyor,” diyor Dünya Hayvan Korumacılığı, İngiltere şubesinin Yaban Hayatı Politikaları ve Araştırmaları başkanı Neil D’Cruze. “Yaban hayvanla doğal ortamında iletişime geçmek, onları esaret altına almak kadar ölümcül olabiliyor.”

Binlerce yaban hayvanı, egzotik hayvan ticareti yüzünden mağdur durumda. Sorunun tam boyutu bilinmiyor ama oldukça büyük. Birçok hayvanın yasadışı olarak ticareti yapılıyor.

Sosyal medya dünyayı değiştirerek, egzotik hayvanları sevimli ve kabul edilir duruma soktu. Oysa bu imajın ardındaki mağduriyet gözden kaçıyor. Aşağıda sıralanan üç hayvan aslında aslında doğada dolaşmaları gerekirken internette dolaşıyor.

Yavaş Loris

Yavaş loris, sevildiklerini ya da pirinç toplarıyla beslendiklerini gösteren internet videolarıyla üne kavuşan ve sevimli durmasına rağmen aslında zehirli olan bir hayvan. Yavaş lorisin dokuz türü de, büyük oranda yasadışı evcil hayvan ticareti yüzünden yok olma tehlikesiyle karşı karşıya.

Yavaş loris kaçakçılığının boyutunu belgeleyen iki yeni araştırma, insanlar arasında geçirdikleri hayatın hayvan için bir eziyet olduğunu gösteriyor. Evcil lorislere ait internete konulan 100 adet videoyu inceleyen araştırmalar, tüm videolarda yetersiz beslenmiş, obez, hasta, korku içinde ve stresli olduğu göze çarpan sağlıksız ve suistimal edilmiş hayvanların yer aldığını saptadılar.


Endonezya’nın başkenti Jakarta’daki Borito Pazarı’nda satışa çıkarılmış bir yavaş loris. Uzmanlar, soyu tükenme tehlikesi altındaki hayvanların viral videolarda stresli göründüklerini ve bu tür videoların karaborsa talebini artırdığını söylüyor. Böyle videoları internete koymamak gerekiyor. [Fotoğraf: Tom Le Lievre, Redux]

Araştırmayı düzenleyenlerden Oxford Brookes Üniversitesi’nden Louisa Musing, yavaş lorisi dünyanın her yanında teşhir eden bu videoların, evcil hayvan olarak talebinin artmasına ve nereye ait olduklarına ve nasıl bir sağlıklı ortama ihtiyaç duyduklarına dair insanlarda çarpık bir anlayış gelişmesine yol açtığını söylüyor.

“Bu ‘sevimli’ videoları izleyen dünyadan habersiz kişiler evcil hayvan haline gelmeye uygun oldukları fikrine kapılıyorlar ancak tamamen yanılıyorlar,” diyor Musing.

Araştırmayı Musing ile birlikte yürüten, Little Fireface Project ve Oxford Brookes Üniversitesi’nden Anna Nekaris sevimli gibi duran bir durumun aslında korkunç olduğunu söylüyor. “Yavaş lorisler yavaş hareket eder ve stres altında olduklarında donakalıp, doğada dallara tutundukları gibi ne bulurlarsa ona yapışırlar,” diyor. “Yani bir lorisin elinde çatal tutması veya kolunu havaya kaldırması stres belirtisidir.”

“Yavaş loris asla evcil hayvan olmamalı,” diyor Musing kesin bir dille. “Sofistike ihtiyaçları ev ortamında karşılanamaz. Bu yaban bir hayvan, doğada olması gerekiyor.”

Rakun Köpeği

Tanu adlı bir rakun köpeği (tanuki) sahibi tarafından fotoğraflarının Twitter’de paylaşılmasından sonra büyük üne kavuştu. Fotoğraflar Tanu’yu tasmasıyla yürüyüş yaparken, kar fırtınası sırasında ısıtıcıya yanaşırken ve yiyecek isterken gösteriyor.

Rakun köpeği arakuna benziyor ama aslında köpekgiller ailesinin tilki ve kurt gibi yaban üyeleri arasında yer alıyor. Doğu Asya’ya özgü bir hayvan. Seksen yıl önce, kürkleri için avlanmaları amacıyla biyologlar tarafından 9 bin hayvan Sovyetler Birliği’nin batısında doğaya salındı. Bu ilk rakun köpekleri çoğalarak orta ve batı Avrupa’ya yayıldılar.

Ayrıca bakamayan insanlar da rakun köpeklerini doğaya bırakıyor olabilir. Bir süre önce, Galler kırsalında muhtemelen sokağa bırakılmış iki rakun köpeği bulundu.

Yıllardır egzotik evcil hayvan ticaretini araştıran danışman biyolog ve tıp bilimcisi Clifford Warwick, “İstilacı türler yerli yaban hayatla rekabet ediyor. Hastalık yayıp yerel hayvanları yok ediyor,” diyor.

Rakun köpekleri yerel çift yaşayışlılar ve toprakta yuvalayan kuşlar için büyük bir tehdit oluşturuyor. İsveç gibi bazı ülkeler, vatandaşlarını istilacı rakun köpeklerini avlayıp öldürmeye teşvik ediyor.

Rakun köpekleri insanlara enfeksiyon aşılayan çok sayıda parazit de barındırıyor. Egzotik hayvanlar tarafından taşınmış onlarca zoonoz –hayvanlardan insanlara geçen hastalık– var.

D’Cruze evcil sürüngenlerin salmonella taşıyabileceklerini ve ABD’de her yıl insanlarda görülen on binlerce vakadan sorumlu olduklarını söylüyor. Yerel yaban hayat da risk altında. “Tüm dünyada iki yaşayışlı hayvan nüfuslarını yok eden chytrid mantarı egzotik hayvan ticareti yüzünden yayıldı,” diyor.

Cüce Marmoset

Çinlilerin “maymun yılı” 2016, yeni zenginler arasında evcil maymun çılgınlığı başlattı.

Cüce marmoset 150 gramdan az çeken ağırlığıyla dünyanın en küçük maymunu. Soyunun tükenmekte olduğu Amazon yağmur ormanlarındaki doğal ortamında karmaşık sosyal ilişkilere sahip aile grupları halinde yaşıyorlar. Son derece zeki ve meraklılar.

Evcil hayvan olaraksa oldukça kötü bir durumdalar: Sahiplerinin yaban doğadaki kadar karmaşık ve ilgi uyandırıcı bir ortam sağlaması imkansız olduğu için esaret altında kolayca ölüyorlar.


Soyu tükenme tehlikesi altında bulunan bir başka hayvan olan cüce marmoset, Peru’nun Maynas bölgesindeki bir pazarda satılıyor. Bu küçük maymun esaret altında çabuk ölüyor. [Fotoğraf: Jason Edwards, National Geographic Creative]

Cüce marmoset satışları yasadışı. Ama buna rağmen “parmak maymunu” da denilen bu hayvan, Çin evcil hayvan mağazalarında 4 bin 500 dolara varan fiyatlardan satılıyor. Fotoğrafları Sina Weibo adlı sosyal medya sitesinde dolaşıyor.

Warwick ve meslektaşları tarafından yapılan yeni bir araştırma, egzotik evcil hayvanların yüzde 70’ten çoğunun toptancılarda altı hafta içinde öldüğünü ortaya çıkardı. Birçok hayvan doğadan tutsak alındıkları sırada ölüyor ve evlere götürüldüklerinde sorunlar devam ediyor. “Hastalıklar, yaralanmalar ve psikolojik stres, yaban hayvan ticaretinin baştan sonra tüm aşamalarında görülüyor,” diyor Warwick.

Bundan sonra evcil hayvan olarak tutulan egzotik bir hayvanın videosunu veya fotoğrafını gördüğünüzde arka planında neler olup bittiğini anımsamaya çalışın. Egzotik hayvan ticareti konusunda sesinizi yükseltin ve sadece doğada özgür olarak sağlıklı bir yaşam süren hayvanların fotoğraflarını paylaşın.