Kırkayak Yavruları Yürümeyi Nasıl Öğreniyor?

BENZER MAKALELER

Birçok bacağınız varken yürümekte zorluk çekmezsiniz gibi geliyor, değil mi? Peki ya kırkayak yavruları için bu işi başarmanın hiç de kolay olmadığını söylesek? […]

Korkunç Ivan? Epey korkunçtu, evet. Büyük İskender? Gerçekten de büyük bir adamdı. Unvanları kişilikleriyle uyum içinde. Peki kişiliğe hiç uymayan bir isim duymak ister misiniz? Kırkayaklar. Şu arada sırada orman tabanında gördüğünüz, yaprakları kemiren, rahatsız ettiğinizde tortop olan bol ayaklı küçük hayvanlardan bahsediyorum.


Endonezya, Kalimantan’da bir Glomerida takımına ait bir kırkayak (Glomeris sp) korunaklı bir topa dönüşmüş. [Fotoğraf: Cyril Ruoso, Minden Pictures]

Kırkayakların adı bu yaratıkların hakkını vermiyor. Evet, ayakları var, hem de bir sürü. Muhtemelen o yüzden kırk deyip geçmişler. Fakat böylece bu böcekleri bir hayli küçümsemişler.

Kırkayaklara Yapılan Haksızlık

Görünüşe göre kırkayaklar arasında en çok bacağa sahip olma rekoru, zoolog Rowland Shelly’in anlattığı kadarıyla, 1920’lerde Kaliforniya’nın San Benito Bölgesi’nde bulunan bir hayvana aitmiş. Söz konusu hayvanın tam 750 bacağı varmış. Nerede 40, nerede 750.

Yine de şunu söylememiz gerekir ki kırkayakların çoğu bu kadar çok bacağa sahip değil. Çoğunun yüzden az bacağı var. Yine de, şu aralar hayli meşgul olan bu hayvanlar (yılın bu zamanı bahçelerimizdeki yapraklarla tıkınarak etrafı temizliyorlar) daha şaşaalı bir ismi hak ediyor. Ancak sürekli kırkayakları düşünürseniz, ki ben bugün böyle yaptım, kırkayakların hayatlarının başlarında 40 tane bile ayağı olmadığını, hatta ne kadar çok değil, ne kadar az ayağı olduğunu fark edip şaşırırsınız.

Kırkayak yavrularının doğduğu gün neye benzediğinden bahsediyorum: yumurtadan çıkıp standart yavru bacaklarıyla dünyamıza giriş yaptığı andan. Bebek kırkayağımıza merhaba deyin:


Bütün çizimler Robert Krulwich’e aittir.

Kırkayaklar parçalardan meydana gelir. Tıpkı birbirine takılan Lego parçaları gibidirler. En baştaki farklı birkaç parçadan sonra gelen her parça, birbirine kaynaşmış iki çift bacaktan oluşan basit bir parçadır. Şunun gibi:

Bunları bir araya getirirseniz çalışan bir hayvanınız olur.


Kırkayak büyüdükçe deri değiştirir, dışındaki sert kabuğunu -veya derisini- atar ve yeni parçalar ekler. Yani yaşadıkça hep daha fazla parçası ve bacağı olur.

Popüler Makaleler

Faroe Adaları’nın Bin Yıllık Balina Avı Geleneği

Eylemciler Faroe Adaları’nda balina avını engellemeye çalışyor. yöre sakinleriyse geleneklerine dört elle sarılıyor. Uyarı: Bu makale bazı okuyucular için rahatsız edici görseller içeriyor olabilir. Kuzey...

Ağustos 2018

Uyku Bilimi Zehirlenen Afrika Kelebek Toplayanlar Bir Garip Kur Kültürü

Av, Güç ve Kutsallık

Gömülerde insan kemikleriyle birlikte rastlanan leopar kemiği ya da tanrıçanın omuzlarında betimlenen leopar yavruları gibi arkeolojik buluntular, leoparın Anadolu insanı için, av olmaktan öte...