Sokak Köpekleri

BENZER MAKALELER

Sokak köpekleri, insan jestlerini anlama konusunda doğal bir yeteneğe sahip.

Yazı: Liz Langley
Fotoğraf: ANNATAMILA/iSTOCK

İnsanlar olarak köpekleri evcilleştirdik ve 15 bin yılı aşkın zamandır süregelen ilişkimiz boyunca dost canlısı, coşkulu –ve ayrıca duygularımızı yorumlama konusunda yetenekli– refakatçiler olmaları amacıyla çeşitli köpek cinsleri ürettik. 

Günümüzde ise yeni yapılan bir araştırma –daha önce hiç insanlarla bir arada yaşamamış olan– sokak köpeklerinin bile insan jestlerini anlayabildiğini ortaya çıkardı.

Gezegenimizde sayısı 300 milyona varan sokak köpeği yaşıyor; bunların yaklaşık 30 milyonu yalnızca Hindistan’da bulunuyor. Bu serbest dolaşan köpekler genellikle insanlarla çatışıyor ve özellikle de Hindistan’da kuduz taşıyıcıları olarak bir sağlık riski oluşturuyor—bu ölümcül virüs, Dünya Sağlık Örgütü’nün verilerine göre, Hindistan’da yıllık olarak sayıları 20 bine varan ve çoğunu çocukların oluşturduğu birçok insanın ölümüne yol açıyor. 

Bu durum, bazı insanların köpekleri insanlık dışı yöntemlerle öldürmesi nedeniyle, sokak köpekleri yönetimini kutuplaştırıcı bir konu haline getirdi, diyor Hindistan Bilim, Eğitim ve Araştırma Enstitüsü Kolkata’dan hayvan davranış bilimci Anindita Bhadra. Sokak köpekleri, diye ekliyor, insanların onları beslemek ve sevmek mi, yoksa incitmek mi istediğinden asla emin olamıyor.

İşte bu nedenle, sokak köpekleri ve onların davranışları hakkında daha fazla bilgi edinmek, insanlarla olan sorunlarını çözmek konusunda kritik önem taşıyor, diyor, don yıldır bu hayvanları incelemekte olan Bhandra.

Bu yakın tarihli deneylerde Bhandra çoğu sokak köpeğinin, insanlar kendisine bir nesneyi işaret ederken nereye bakması gerektiğini bildiğini ve insanları okuma yeteneğinin doğuştan geliyor olabileceğini keşfetti. 

Araştırmanın bulguları yetişkinler ve –sokak köpekleriyle yiyeceklerini paylaşırken sıklıkla ısırılarak kuduz hastalığı kapan– çocukları sokak köpekleriyle nasıl etkileşime geçilmesi gerektiği konusunda eğitmeye yardımcı olabilir ve böylece insanlar ile sokak köpekleri arasında “daha huzurlu bir biçimde bir arada yaşamaları sağlanabilir,” diyor.

Can alıcı nokta

Frontiers in Psychology adlı dergide 17 Ocak’ta yayımlanan araştırmada, Bhadra ve meslektaşları çeşitli Hindistan şehirlerinde yalnız yaşayan 160 sokak köpeğiyle çalıştı. Araştırmacılardan biri köpeklerin yanına biri çiğ tavukla dolu, diğeri ise yiyecek kokan fakat içi boş olan üstü kapalı iki kâse yerleştirdi. Hangi kâsenin dolu olduğunu bilmeyen ikinci bir araştırmacı ise köpeğin karşısında durup, bazen yalnızca bir saniyeliğine, bazen de deney boyunca kâselerden birini işaret etti. İkinci araştırmacının elleri asla kâselere yaklaşmadı.

Köpeklerin neredeyse yarısı araştırmacıların yanına yaklaşmadı; birçoğu gergindi ve olasılıkla daha önce insanlarla olumsuz deneyimler yaşamıştı, diyor Bhadra.

Yaklaşan diğer yarısının, yaklaşık yüzde 80’i ise ikinci araştırmacının işaret ettiği kâseye gitti, yani insan jestlerini anlamayı başardı. İşaret edilen kâsenin boş olduğunu fark eden köpeklerin ikinci bir işarete itaat etme oranları azaldı.

Daha önce yapılan araştırmalarda, araştırmacılar kâselerin çok daha yakınında duruyordu. İnsanların daha uzakta durması, köpeklerin “insanların niyetini tartıp bir karar almasına” ve işaretin ödüllendirici olup olmadığı konusunda yeni edindikleri bilgileri kullanmasına olanak tanıyor, diyor Bhadra. 

Genel olarak, araştırma eğitimsiz köpeklerin insanlarla daha önceki travmatik deneyimlerine rağmen iletişim kurabildiklerini gösteriyor.

“Bu araştırma, serbest dolaşan köpeklerin de temel insan jestlerini anlama konusunda herhangi bir köpek kadar yetenekli ve insanların düşündüğü kadar zeki olduğuna yeni bir kanıt daha ekliyor,” diyor, Duke Üniversitesi’nde Duke Köpek Bilişsellik Merkezi’nin kurucusu ve yöneticisi olan Brian Hate yazdığı epostada.

Sokak köpeklerini anlamak

Bunun yanı sıra sokak köpekleri yeni bir olgu değil. Antik Hint yazıtları olan Vedalar, iyi bir ev sahibi olabilmek için yemek artıklarını köpeklerin de aralarında bulunduğu, çöpten beslenen hayvanlarla paylaşmayı vermeyi salık veriyor.

Evcil hayvanlara oranla daha zor bir yaşamları olsa da, sokak köpekleri yine de bizlere, “Sanayi Devrimi boyunca otoyollara ve diğer her şeye” uyum sağlamış durumda, diyor Bhadra. 

Böylesi bir uyum sağlama yeteneği, direnç ve psikolojik kapsamlılık, serbest dolaşan köpeklerin diğer köpeklerden pek de farklı olmadığı –“ve bizler tarafından saygı duyulmayı hak ettikleri” anlamına geliyor, diye ekliyor Hare.

Önceki İçerikMart 2020
Sonraki İçerikKültür mü, Suistimal mi?

Popüler Makaleler

Sizin Kareniz: En Güzel 50 Kare

Siz çektiniz, biz seçtik. Son beş yılda okurlarımız ve takipçilerimizden gelen en güzel 50 karenin yer aldığı Sizin Kareniz Okur Özel Eki, Ağustos sayısıyla...

Özel Video: Kutup Ayısı Yavruyu Yiyor

National Geographic araştırma gezisi sırasında kaydedilen ve normalde oldukça ender görülen davranış, iklim değişikliği yüzünden yaygınlaşabilir. Yeni bir video, kutup ayılarının fazla görülmeyen...

Dış Dünyanın Tehdidi Altında

Brezilya ve Peru’nun Amazon ormanlarında dış dünyadan izole yaşamlar süren son kabilelerin toprakları; madenciler, çiftlik sahipleri ve yasadışı ağaç kesimi yapanların istilasına uğruyor. ...